🇵🇱 PL ISH
A2 · Урок · 2026-06-25
2026-06-25 Jacy oni są nieustraszeni! — прилагательные мужско-личного родаNatalia ← к шпаргалке
Смешное / запоминающееся
[00:11:49] TEACHER ↔ ALEKSIEJ: «TEACHER: «Taki bardzo duży misunderstanding się tutaj utworzył. … Zrobiłeś pracę domową numer piętnaście, tak?» — ALEKSIEJ: «Нет. Jeszcze tylko тринадцать.»»
Aleksiej рассказал, что «robił pracę domową po dwanaście godzin» — оказалось, он 12 часов работал НА РАБОТЕ, а домашку делал 2 часа. Виновата ловушка tydzień/niedziela и praca/praca domowa.
[00:47:14] TEACHER: «TEACHER: «Każdy mężczyzna teraz jest delikatny, wrażliwy, rozmawia teraz o uczuciach, więc polski język do tego się przygotował. Przygotowywał się wiekami. Zmiękczamy przymiotniki dla mężczyzn.»»
Фирменная мнемоника всего урока: мужчины стали «мягкими» — вот и прилагательные для них смягчаются (leniwi, młodzi, mili).
[01:13:18] TEACHER ↔ MARINA: «TEACHER: «Jak wam nowe przymiotniki?» — MARINA: «Bardzo ciężko to do wymówienia. В голове nie układa się. Кажется, как будто такого быть nie может. А на самом деле такое слово существует.» — TEACHER: «Ale lawina. Ja więcej takich pytań zadawać nie będę.»»
Невинный вопрос «как вам новые прилагательные?» вызвал лавину русских жалоб на kościści/barczyści/wyżsi.
[00:40:30] TATIANA ↔ TEACHER: «TATIANA: «Kościści denciści.» — TEACHER: «…jeszcze trochę mięsa tutaj?» — TATIANA: «Barczyści, barczyści kościści dentyści.»»
Стихийно родившаяся скороговорка урока: широкоплечие костлявые стоматологи. -sta/-sty → -ści.
[01:29:04] TEACHER → ALEKSIEJ: «TEACHER: «A co, Aleksieju, masz przeciwko? Pamiętaj, zajęcia są nagrywane. Jak wyślę tam, gdzie nie chciałbyś, to ojoj, pożałujesz komentarza.» — TATIANA: «Lepiej nic nie mów.»»
Aleksiej усомнился в честности поляков в бизнесе (по-русски) — Наталья в шутку пригрозила «слить запись».
[01:31:01] TEACHER: «TEACHER: «A jak myślicie, w czym jest sekret, że ci ludzie… z łatwością nawiązują kontakt? Może oni chcą spróbować naszych batoników twarogowych, żebyśmy im przywieźli?»»
Разгадка приветливости польских соседей: хотят белорусских сырков (batoniki twarogowe).
Ключевые моменты
LEKCJA 16 — przymiotnik męskoosobowy. Вопрос «jaki?» во мн. числе для группы с мужчинами становится «jacy?» (k→c). Jaki mężczyzna → jacy mężczyźni. Прилагательное получает окончание -i или -y — и почти всегда со сменой согласной основы.
Окончание -i + смягчение (большинство): w/n — просто мягчим (leniwy→leniwi, zdolny→zdolni); t→ci (pracowici, prezydenci); d→dzi (młodzi, Szwedzi); ł→li (mili, goli); ch→si (cisi, głusi Włosi); -szy→-si в сравнительных (grubsi, lepsi, wyżsi, słabsi); -sty→-ści (kościści, barczyści); -ony→-eni (zmęczeni, zadowoleni, przygnębieni); wesoły→weseli.
Окончание -y после k / g / r: k→cy (szybcy, aroganccy), g→dzy (drodzy koledzy), r→rzy (mokrzy aktorzy, starzy). Без исключений — «tylko się do tego trzeba przyzwyczaić».
Без изменений — основы на c, cz, dz, rz/ż: interesujący, uroczy, cudzy, świeży, ryży (lp. = lm.). Единственное исключение-прилагательное: duży → duzi (ż смягчается до z).
Местоимения меняются так же: ten→ci, tamten→tamci, taki→tacy, który→którzy, pierwszy→pierwsi, drugi→drudzy; mój→moi, twój→twoi, nasz→nasi, wasz→wasi. «To są nasi synowie».
Народности (эхо L14): Japończyk→Japończycy (НЕ «Japoniec»!), Żyd→Żydzi, Szwed→Szwedzi, Grek→Grecy, Turek→Turcy, Holender→Holendrzy (выпадает -e-), Norweg→Norwedzy, Chińczyk→Chińczycy, Amerykanin→Amerykanie, Francuz→Francuzi. Форма «Polaki» — обидная (Andrei поймал её на себе).
tydzień ≠ niedziela — русская ловушка №1 урока. Рус. «неделя» = tydzień, а польск. niedziela = воскресенье. Из-за этого Aleksiej и Наталья полурока распутывали «12 годин праці». Заодно: «praca domowa» = домашка, а работа-работа — просто «praca».
czekać na + B.: czekam na decyzję, czekamy na wiadomości (не «czekam moje decyzje», не «nowiny»). Про документы: karta jest aktywna, а не «działająca» — действует человек, документ «активен».
Всё зависит от перспективы: для белоруса поляки — swobodni, śmiali, uśmiechnięci; для австралийца те же поляки — хмурые, «bo Australijczyk jest jeszcze bardziej uśmiechnięty od Polaka».
Новая лексика
PLRUГрамматикаЗаметка
jaki → jacy · taki → tacy · który → którzy какой → какие (m-os.) M. l.mn. m-os. k→c: то же чередование, что Polak→Polacy. «Jacy oni są?»
duży → duzi большой → большие wyjątek! Единственное прилагательное-исключение: ż смягчается до z(i). «Tacy duzi, a tacy głupi».
ten → ci · tamten → tamci · mój → moi · nasz → nasi · wasz → wasi этот → эти; мой → мои; наш → наши zaimki, M. l.mn. m-os. «Czy to są wasi synowie? — Tak, to są nasi synowie».
Japończyk → Japończycy · Szwed → Szwedzi · Turek → Turcy · Grek → Grecy · Holender → Holendrzy · Norweg → Norwedzy японцы, шведы, турки, греки, голландцы, норвежцы M. l.mn. НЕ «Japoniec», НЕ «Holandiec». У Holender при склонении выпадает -e- (Holendrzy). d→dzi (Szwedzi, Żydzi), k→c (Turcy), g→dz (Norwedzy).
okropny ужасный, отвратительный (о поведении) przym., lm. okropni «Bardzo zły z zachowania. Tacy wredni trochę. Kapryśni też» — объяснение Натальи на вопрос Андрея.
kapryśny капризный przym., lm. kapryśni
beznadziejny безнадёжный przym., lm. beznadziejni «Ci ludzie są po prostu beznadziejni!» — Angela о своей группе.
bezmyślny бездумный, безголовый przym., lm. bezmyślni Из серии bez-: bezmyślny, bezczelny (L15), beznadziejny.
zdolny способный, талантливый przym., lm. zdolni «Zdolny — inaczej utalentowany do czegoś».
uczciwy честный, порядочный przym., lm. uczciwi Спровоцировал дискуссию: Aleksiej «w biznesie nie zawsze», Natalia: «każdy w biznesie jest trochę chytry».
chytry хитрый (с негативом), прижимистый przym., lm. chytrzy «Każdy w biznesie jest trochę chytry, a czasami nieuczciwy». Ср. sprytny (L15) — ловкий для своей выгоды.
życzliwy доброжелательный przym., lm. życzliwi Aleksiej: «w życiu wszyscy Polacy bardzo życzliwi» (в отличие от бизнеса).
kłótliwy склочный, любящий ссориться przym., lm. kłótliwi От kłócić się. Tatiana о «второй категории» поляков: kłótliwi, nieodpowiedzialni, zbyt nacjonalistyczni.
śmiały смелый, раскованный przym., lm. śmiali Marina о поляках. Antonim к nieśmiały (L15). ł→l: śmiali.
uroczy очаровательный, милый przym., lp. = lm.! «Taki cute ktoś». Основа на -cz → форма не меняется: uroczy pan, uroczy panowie.
przyjazny дружелюбный, приветливый przym., lm. przyjaźni От przyjaźń. «Przyjaźń łączy przyjaciół między sobą». Polacy są przyjaźni, gościnni, uprzejmi, pomocni.
przygnębiony подавленный, угнетённый przym., lm. przygnębieni От gnębić — «cisnąć na człowieka, żeby był na takim dnie emocjonalnym». -ony→-eni: przygnębieni.
barczysty / kościsty широкоплечий / костлявый przym., lm. barczyści / kościści Скороговорка урока: «barczyści kościści dentyści». barki — плечи; kości — кости. -sty→-ści.
ryży рыжий przym., lp. = lm. «Bardzo rzadko używane» — обычно rudy. Основа на -ż: ryży chłopiec, ryży chłopcy (без изменений).
cudzy чужой przym., lp. = lm. «Nie mój, a czyjś inny» → cudzoziemiec. Основа на -dz: cudzy pan, cudzy panowie.
świeży свежий; новенький (о человеке) przym., lp. = lm. Новый смысл: «świeży lekarz przyszedł do pracy» — молодой/новенький. Основа на -ż — форма не меняется.
stresujący напряжённый, стрессовый przym. «Stresujący tydzień», НЕ «stresowy» (Tatianina первая попытка). Наталья написала форму в чат.
wysprzątać убрать полностью, вычистить czas. dk (sprzątać → wysprzątać) «Wszystko wysprzątałaś, czy coś zostało?» — dokonany охватывает результат целиком; sprzątać — процесс.
odświętować отпраздновать czas. dk + B. Dmytro: «zeświętować» → Natalia: odświętować urodziny.
nawiązywać kontakty налаживать контакты czas. ndk + B. «Z trudem nawiązują kontakty» ↔ «z łatwością». Andrei спросил: «to налаживать?» — tak.
czekać na + B. ждать (чего-то) + Biernik Ania: «czekam moje decyzje» → «czekam NA decyzję». И не «nowiny», а «czekamy na wiadomości».
tydzień ≠ niedziela неделя ≠ воскресенье m / f Рус. «неделя» = tydzień; niedziela = только воскресенье. Ловушка, из-за которой Aleksiej «делал домашку 12 часов».
poranek утро (раннее, как отрезок) m, D. poranka Waleria: «trudny ranek» → Natalia: «trudny poranek». Poranny spacer — утренняя прогулка.
niedziela handlowa / niehandlowa торговое / неторговое воскресенье f В niehandlową niedzielę магазины закрыты — «rodzinny dzień» (Ania пыталась: «family day»).
karta jest aktywna карта действительна przym. f НЕ «karta działająca». Hania про kartę pobytu: aktywna do lipca 2027. Работает человек, документ — «активен».
klima кондиционер (разг.) f, potoczne od klimatyzacja Paulina: «będę siedzieć pod klimą» — Natalia приняла разговорную форму.
szczęściarz / szczęściara счастливчик / счастливица m / f Наталья с иронией про Аню, ждущую karty pobytu 2 года: «ty jesteś tą szczęściarą, która czeka trochę dłużej».
mieć grubą skórę быть толстокожим, непробиваемым idiom Natalia про «niewrażliwych» поляков Андрея: «czyli mają taką grubą skórę, tak?»
głowa do góry! выше нос!, не вешай голову! idiom Tom — Angeli в диалоге: «Angela! Głowa do góry! Jesteś świetną nauczycielką».
krzyżyk na drogę скатертью дорога (перекрестить вслед и уйти) idiom Natalia о поляках, не желающих общаться с иностранцами: «robią ci krzyżyk na drogę i odchodzą».
batonik twarogowy глазированный сырок m Культовый белорусский экспорт по Наталье: соседи-поляки приветливы, «bo chcą spróbować naszych batoników twarogowych».
kajak байдарка (прогулочная) m, l.mn. kajaki Tatiana: «bajdarki» → po polsku просто kajaki; bajdarka — только спортивно-профессиональная.
wydarzenie событие n, l.mn. wydarzenia, D. l.mn. wydarzeń Tatiana: «mam wiele событий» → «wiele wydarzeń».
Ошибки и исправления
Mam pracę. Więcej pracy. Chodzi do siłowni. → Chodzę na siłownię.[00:06:55]Двойная: пропуск -ę в 1 л. (chodzi → chodzę) + предлог: на тренажёрку ходят na siłownię (B.), находятся na siłowni (Msc.). Natalia написала «Chodzę na siłownię» в чат.
To ludzie na pracę. → Ludzie są w pracy.[00:08:12]Быть на работе = w pracy (Msc.), не «na pracę». Идти на работу = do pracy.
Chodzę na siłownię o godzinie dwudziestej… O dwunastej. Nie o dwudziestej. → o dwunastej (12:00)[00:08:17]Числительная ловушка: dwudziesta = 20:00, dwunasta = 12:00. Сам поймал и исправил после уточнения Натальи.
Polaki, jakich znam. → Polacy, których znam.[01:20:28]Двойная правка Натальи: «Polaki» — обидная форма (см. L14!), только Polacy; и не «jakich», а których (указываем на людей, не на качество — правило L15).
Nie wiem Polaków, jaki z trudem nawiązuje kontakty. → Nie znam Polaków, którzy z trudem nawiązują kontakty.[01:28:21]znać кого-то (быть знакомым) ≠ wiedzieć что-то (рус. «не знаю поляков» тянет на wiem); плюс którzy + 3 л. мн. (nawiązują).
Moja matka przyjeżdżała z Ukrainy, żeby odpoczeć i zeświętować urodziny. → …żeby odpocząć i odświętować urodziny.[00:12:27][DMYTRO] Придуманный префикс: «zeświętować» → odświętować; odpoczeć → odpocząć.
Zajęcia odbywają się późno wieczorem, temu studenci mogą być zmęczeni. → …dlatego studenci mogą być zmęczeni.[00:31:32][DMYTRO] Украинская калька «тому» (=поэтому) → по-польски dlatego. Natalia: «zamieniamy to temu na dlatego».
Nie wiem bardzo o swoich sąsiadach. → Niewiele wiem o swoich sąsiadach.[01:24:03][DMYTRO] «Не много знаю» = niewiele wiem, не «nie wiem bardzo». Natalia пошутила: «A oni w ogóle są żywi tam?»
Pławaję w morze. Na basenie. → Pływam w morzu. W basenie.[00:02:22][MARINA] Русизм «плаваю»: pływam; место — Miejscownik: w morzu, w basenie (не «na basenie»).
Ludzi na fotografiach były chude, stare i siwe. → Ludzie na fotografiach byli chudzi, starzy i siwi.[01:09:12][MARINA] Иллюстрация всей темы: ludzie = m-os. → byli + chudzi (d→dzi), starzy (r→rz), siwi (w→wi). Natalia: «chude, stare, siwe — to dziewczynki».
Norwegi. → Norwedzy.[01:16:27][MARINA] g→dz: Norweg → Norwedzy. Ранее у Марины же: «Holandiec» → Holender, Holendrzy.
Otrzymałam decyzję po drugiej karcie. To bardzo dobrze nowina dla mnie. → To bardzo dobra nowina. / Czekamy na wiadomości.[00:03:07][HANIA] dobra nowina (прилагательное, не наречие); и «czekam na jakieś nowiny» → czekamy na wiadomości.
My mamy na ten czas karta działająca. → Mamy kartę aktywną.[00:04:26][HANIA] Документ не «działający», а aktywny. Плюс B.: mamy kartę. Оффбук-заметка Натальи про язык уженда.
Amerykanci? → Amerykanie.[00:21:16][HANIA] -anin → -anie: Amerykanin → Amerykanie (как Meksykanie, wegetarianie — правило L14).
Drogi koledzy? → Drodzy koledzy.[00:44:25][HANIA] Правило-иллюстрация: если kolega→koledzy (g→dz), то и drogi→drodzy — прилагательное меняется вместе с существительным.
Myślę, że to są Żydy. … Żydzie? → Żydzi.[00:18:32][TATIANA] d→dzi: Żyd → Żydzi. Форма на -y для людей («Żydy») звучит пренебрежительно — как «Polaki».
Taki bardzo stresowy tydzień. → Stresujący tydzień.[00:14:58][TATIANA] О дне/неделе — stresujący (вызывающий стресс). Natalia написала в чат «Stresujący tydzień».
To będzie denciście. → Dentyści.[00:40:01][TATIANA] -sta → -ści: dentysta → dentyści. Дальше родилась скороговорка «barczyści kościści dentyści».
Nie masz takich kar za swoje dziejanie. → …za swoje czyny.[01:32:20][TATIANA] Калька «деяние» → po polsku czyn: за свои поступки = za swoje czyny (i za swoje słowa).
Ja czekam moje decyzje. → Czekam na decyzję.[00:14:21][ANIA] czekać na + B. Дальше выяснилось: ждёт карту 2 года — «szczęściara».
My mamy niedziela jako niepracujon. … To jest family day. → Niedziela niehandlowa. To jest rodzinny dzień.[01:24:56][ANIA] Про закрытые магазины: niedziela niehandlowa; «family day» → rodzinny dzień. Двойной код-свитч (рус. + англ.) в одном ответе.
To po dwanaście, czternaście roku. … Dwanaście rokov. → Po dwanaście godzin.[00:10:08][ALEKSIEJ] Часы работы — godziny. Отсюда весь misunderstanding с домашкой (см. funny_moments).
Francuzy? → Francuzi.[01:16:23][ALEKSIEJ] Francuz → Francuzi. «Francuzy» — та же пренебрежительная модель, что Polaki/Żydy. До этого выдал «Italienciki» — русизм-гибрид.
Wszyscy Polacy bardzo lekkie nawiązują kontakty. → …bardzo łatwo / z łatwością nawiązują kontakty.[01:28:10][ALEKSIEJ] Наречие: łatwo (или z łatwością), не прилагательное «lekkie». Рус. «легко» здесь ≠ lekko.
No babcie lubię mnie. → Babcie mnie lubią.[01:30:38][ALEKSIEJ] Согласование: babcie (они) → lubią; lubię — это «я люблю». Классика -ę/-ą.
Szybki Polaccy. → Szybcy Polacy.[00:43:46][PAULINA] Меняются ОБА слова: szybki→szybcy (k→c) + Polacy. Ученики часто меняют только существительное.
Trudny, trudny ranek. → Trudny poranek.[00:06:31][WALERIA] Утро как отрезок времени — poranek. Natalia: «Trudny poranek» (и пошутила: «ty zaraz obiad będziesz jadła»).
Рутинные паттерны (сводка)
ANDREI: 3× «chodzi» вместо «chodzę» (сам исправился после подсказки); заминки при подборе прилагательных (przyjaźn→przyjaźni); в остальном читал ćwiczenia чисто (kompetentni i niezależni, cisi głusi Włosi — с первого раза).
ALEKSIEJ: Постоянный код-свитч в русский (Печально; В общем, что касается недвижимости…; chytryj fse; kategorie raznie); чтение -ci как -ti (pracowiti); zadowolone→zadowoleni, zmęczone→zmęczeni при чтении диалога.
ANIA: Тяжёлое чтение вслух: trosi chodzi→trochę chorzy, chodży→chorzy, zmieczoni→zmęczeni; код-свитч-филлеры «wsio», «Nie ponimaju», «family day»; ten→«tej ni» при образовании ci.
MARINA: Русизмы-вставки (Italiance, Białorusyni→Białorusini); объясняет трудности по-русски («В голове nie układa się»); падеж после ma: «aroganckich studentów» выправила со второго раза.
TATIANA: Первые попытки народностей на русский лад (Żydy, Turki); RU-вставки (событий, хочется после каждого правила сказать); dziejanie→czyny; в целом самая активная в дискуссии о стереотипах.
HANIA: Бюрократический рассказ с кальками (dobrze nowina, karta działająca, decyzja po drugiej karcie); Amerykanci; ушла с урока раньше (Natalia: «Hania sobie uciekła już»).
PAULINA: Слишком зажатое произношение — Natalia: «poluzuj sobie aparat mówienia, te dźwięki jak roboty»; Grece→Grecy; szybki Polaccy→szybcy Polacy.
Заметки от учителя (вне учебника)
Вся система прилагательного m-os. (M. lm.). Окончание -i со смягчением основы: w/n → wi/ni (leniwi, zdolni — «takich przymiotników jest multum»); t→ci (pracowici); d→dzi (młodzi); ł→li (mili, goli — «ł ma tendencję zmiękczać się do li, jak stół→na stole»); ch→si (cisi, głusi); суффикс сравнения -szy→-si (grubsi, lepsi, wyżsi); -sty→-ści (kościści, barczyści); -ony→-eni (zmęczeni, zadowoleni, przygnębieni). Окончание -y после k/g/r: k→cy (szybcy), g→dzy (drodzy), r→rzy (mokrzy, starzy). НЕ меняются основы на c/cz/dz/rz/ż (interesujący, uroczy, cudzy, świeży, ryży). Один-единственный wyjątek: duży→duzi. И wesoły → weseli — единственное прилагательное на -oły.
Мнемоника Натальи: «Każdy mężczyzna teraz jest delikatny, wrażliwy, rozmawia o uczuciach — polski język do tego się przygotował. Przygotowywał się wiekami. Zmiękczamy przymiotniki dla mężczyzn». Мужчинам — мягкие окончания; всё «твёрдое» остаётся niemęskoosobowe.
Произношение — половина успеха. kościści, barczyści, grubsi, cisi — «trzeba bardzo zwęzić usta»; wyżsi — ż и ś дают «podwójny, przedłużony dźwięk»; weseli — акцент на предпоследний слог (we-SE-li), Aleksiej отрабатывал четыре раза. Наталья: мозг читает первую половину слова, а вторую додумывает — «zwracajcie uwagę na wszystko, co jest w słowie przeczytane».
tydzień / niedziela / praca domowa — тройная русская ловушка. Рус. «неделя» = tydzień, польск. niedziela = воскресенье; «домашнее задание» = praca domowa, а работа-работа — просто praca. Из-за наложения всех трёх Aleksiej «делал домашку по 12 часов» — Наталья: «taki bardzo duży misunderstanding się tutaj utworzył». Проверяйте, о чём вопрос: «Jak mija tydzień?» — про всю неделю, не про сегодня.
Язык уженда (от Hani): карта побыту jest aktywna (не «działająca»); получить решение = otrzymać decyzję; ждать новостей = czekać na wiadomości (не «nowiny»). Культурная вставка: с JDG карту Хане выдали за 4 месяца против 1,5 лет ожидания — Natalia: «czyli w Polsce trzeba zakładać biznesy, żeby szybciej dostawać karty?»
sprzątać ≠ wysprzątać. «Wszystko wysprzątałaś, czy coś zostało?» — dokonany с wy- значит «вычистить до конца, всё». Просто sprzątać — процесс. Тот же контраст у Dmytra: мама приезжает → mieszkanie wysprzątane за 2 дня («zobaczcie, jaki katalizator»).
Стереотипы и перспектива. Дискуссионная рамка урока: pracowici — Niemcy/Białorusini; głośni — Włosi; spokojni — Japończycy, Szwedzi, Norwedzy. Белорусы видят поляков swobodni, śmiali, uśmiechnięci; австралиец тех же поляков — угрюмыми: «Australijczyk jest jeszcze bardziej uśmiechnięty od Polaka. Zawsze wszystko zależy od perspektywy». Заодно предупреждение (эхо L14): формы Polaki, Żydy, Francuzy — пренебрежительные.
Чат с урока
00:07:14 Polish for Belarus 3: Chodzę na siłownię 00:16:32 Polish for Belarus 3: Stresujący tydzień 00:48:28 Polish for Belarus 3: https://wordwall.net/play/71662/278/576 00:57:22 S Walerka: Niestety muszę opuścić lekcję 30 minut wcześniej😓 do wtorku🐤 01:03:00 Polish for Belarus 3: Reacted to "Niestety muszę opuśc..." with 👍🏼
Транскрипт
Полный транскрипт урока: transcript.md · запись: C:/Projects/polish-a2/A2 Recordings/Episode 16 25-06-2026.m4a